Işık, elektromanyetik dalgaların belirli bir aralığını gözlerimizle algılayabildiğimiz enerji türüdür. Ancak görünen ışık sadece elektromanyetik spektrumun küçücücük bir bölümüdür. İnsan gözü 380 - 700 nm arasındaki dalga boylarını "görünür ışık" olarak algılar. Ancak bunun dışında pek çok türde göremediğimiz ışıklar bulunmaktadır.

ELEKTROMANYETİK SPEKTRUM

Tüm ışıklar (elektromanyetik dalgalar) dalga boyu (nm, mm, cm, m) veya frekans (Hz, kHz, MHz, GHz) cinsinden ifade edilir. Elektromanyetik spektrum, şu şekilde sıralanabilir:

  KİSA DALGA BOYU (Yüksek Enerji)   -  UZUN DALGA BOYU (Düşük Enerji)

  Gama Işınları  |  X Işınları  |  Morötesi (UV)  |  GÖRÜNÜR IŞIK  |  Kızılötesi (IR)  |  Mikrodalgalar  |  Radyo Dalgaları
  (0.01 nm)        (0.1 nm)     (10-380 nm)   (380-700 nm)  (700 nm - 1 mm)   (1 mm - 1 m)    (>1 m)

GÖRMEDİĞİMİZ IŞIKLAR

1. Morötesi (Ultraviyole - UV) Işık (10-380 nm)

• Gözle görülemez ama güneş yanığı, floresan parlamalar, siyah ışık (UV lambalar) gibi etkileri vardır.
• UV-C (100-280 nm) dezenfeksiyon için kullanılır.
• UV-A (320-400 nm) bazı malzemeleri parlatır (floresan boyalar vb.).

2. Kızılötesi (Infrared - IR) Işık (700 nm - 1 mm)

• Göremediğimiz ama hissedebildiğimiz bir ışık türüdür; vücut ısımız, gece görüş kameraları, TV kumandaları bu bölgede yayım yapar.
• Yakın-IR: 700 nm - 1400 nm (telefon kameraları bazen algılayabilir)
• Orta-IR: 1400 nm - 3 µm (endüstriyel ve bilimsel kullanım)
• Uzak-IR: 3 µm - 1 mm (termal kameralar, ısı haritaları)

3. Mikrodalgalar (1 mm - 1 m)

• Wi-Fi, Bluetooth, 3G, 4G, 5G, radar, mikrodalga fırınlar bu banttadır.
• 2.4 GHz Wi-Fi & Bluetooth = ~12.5 cm dalga boyu.
• 5G = Daha kısa dalga boyları (mm bandında olabilir).

4. Radyo Dalgaları (1 m - kilometrelerce)

• FM Radyo (87-108 MHz) = ~3 metre dalga boyu.
• AM Radyo (535-1605 kHz) = ~300-500 metre dalga boyu.
• Eski antenli televizyonlar da VHF/UHF bandında radyo dalgalarını kullanır.

TÜM IŞIKLAR ELEKTROMANYETİK DALGA MIDIR?

Evet! Radyo dalgaları, Wi-Fi, mikrodalgalar, infrared, görünür ışık, UV, X-ray ve gama ışınları hepsi aynı şeydir: Elektromanyetik dalgalar. Tek fark, dalga boyları ve enerjileridir.

Gözlerimiz 380-700 nm arasındaki ışığı algılayacak şekilde evrimleşmiştir, bu yüzden diğer dalga boyları "görünmez" gelir. Ancak sensörler, antenler veya termal kameralar sayesinde bunları algılayabiliriz.

GRAFİK: ELEKTROMANYETİK SPEKTRUM

   |--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|
   ↑  Gama   X-ray   UV       Görünür  IR      Mikrodalga  Radyo    
   ↓ 10pm    1nm     100nm     400nm   1µm    1mm        1m       1km

   [Yüksek Enerji] ------------------------> [Düşük Enerji]
   [Kısa Dalga] --------------------------> [Uzun Dalga]

SONUÇ

Gözlerimiz elektromanyetik spektrumun sadece ufak bir kısmını görebilir. Ancak Wi-Fi, radyo, infrared, ultraviyole, X-ray gibi dalgalar da bir tür ışıktır. Teknoloji sayesinde bunları "görünür" hale getirebiliriz: Termal kameralar, Wi-Fi haritalama sistemleri, radarlar ve radyo alıcılar bu görünmez ışıkları bizim için dönüştürür.

Bir gerçek: Evren ışıkla doludur, biz sadece çok küçük bir kısmını görebiliyoruz!